Mar 13

Sufiksy określone w ormiańskim

W języki ormiańskim do każdego rzeczownika możemy dodać sufiks określony. Wystarczy, że znamy dany przedmiot, osobę lub już raz o niej wspominaliśmy. Zobacz, jak to się robi.

W odróżnieniu od polskiego w ormiańskim pojawia się gramatyczna kategoria określoności. Co to oznacza dla nas, uczących się tego języka? Za każdym razem, kiedy mówimy o rzeczach i osobach nam znanych lub o tych, o których już wcześniej wspominaliśmy (lub nasz rozmówca), do rzeczownika opisującego tę osobę lub rzecz musimy dostawić sufiks określony. Dla osób znających języki Europy Zachodniej powinno brzmieć to trochę znajomo – w końcu ormiański to indo-europejska rodzina języków, w uproszczeniu bardzo daleki kuzyn polskiego i angielskiego.

Jednak w odróżnieniu od np. angielskiego, francuskiego czy niemieckiego w ormiańskim nie będzie to przedimek, czyli słowo poprzedzające nasz rzeczownik. Nie mamy również w tym języku rodzajów, dlatego bez względu na „płeć” osoby i rzeczy forma nie będzie się zmieniała.

Sufiks określony w ormiańskim to dwie litery ը oraz ն. Dodanie jednej z nich do rzeczownika sprawia, że staje się on określony, jak dodanie, np. the do słowa car. Po polsku w obu przypadkach będzie to samochód.

Kiedy dodać co?

Wybór pomiędzy ը oraz ն jest podyktowany tym, jaka jest ostatnia litera naszego rzeczownika. Jeśli słowo kończy się na spółgłoskę, wtedy dodajemy ը, jeśli ostatnia jest samogłoska, w takim przypadku wybieramy ն.

sufiks okreslony

Na przykład słowo

ավտոմեքեմա – samochód (awtomekena)

w formie z sufiksem określonym wygląda następująco:

ավտոմեքեման

Słowo zakończone na spółgłoskę, na przykład:

դպրոց – szkoła (czytamy: deproc*)

w formie z sufiksem wygląda:

դպրոցը

Wyjątkiem od tej reguły jest dodawanie sufiksu określonego, jeśli słowo jest częścią zdania. Wtedy musimy też wziąć pod uwagę pierwszą literę kolejnego słowa, na przykład czasownika. Jeśli kolejne słowo zaczyna się na samogłoskę, to bez względu na zasadę powyżej dopisujemy ն.

Nie mylmy jedynie sufiksów określoności z zaimkami wskazującymi, czyli ten, tamten. Poprzez dodanie jednej z tych dwóch liter nie przekażemy takiej treści.

Jeśli inne części mowy, na przykład przymiotniki lub liczebniki pełnią funkcje rzeczownika w zdaniu, wtedy również do nich dodajemy sufiks określony. Co to znaczy? W zdania, w których nasz rzeczownik jest domyślny, np. pojawił się wcześniej, a teraz go pomijamy w wypowiedzi jego określenie (przymiotnik lub liczebnik) może na siebie przejąć ten sufiks.

Na przykład:

լավ գիրք – dobra książka (law girk)

լավը (լավ գիրքը) կարդում եմ։ – czytam dobrą (dobrą książkę) (lawe (law girke) kardum em).

Następnym razem o tym, jak stworzyć takie proste zdania w czasie teraźniejszym, czyli o odmianie czasowników.

 

* O tym, dlaczego pojawia się dźwięk „e” ( dokładniej nieartykułowany ǝ) między zbitkiem spółgłosek w kolejnych wpisach.